Oś czasu w skrócie
Przesuń tabelę, aby zobaczyć wszystkie kolumny →
| Okres | Daty orientacyjne | Co się wydarzyło |
|---|---|---|
| Pierwsze osadnictwo | ok. 11 000–8500 p.n.e. | Przybywają łowcy-zbieracze, potem powstają osady rolnicze |
| Epoka brązu | przed VIII w. p.n.e. | Wydobycie i handel miedzią; osadnicy z Grecji |
| Panowanie obce w starożytności | VIII–I w. p.n.e. | Asyria, Egipt, Persja, Ptolemeusze |
| Rzym i Bizancjum | od I w. p.n.e. do 1191 r. | Prowincja rzymska, potem Cesarstwo Bizantyjskie |
| Lusignanowie i Wenecja | 1192–1571 | Królestwo Cypru, od 1489 r. rządy Wenecji |
| Imperium Osmańskie | 1571–1878 | Cypr jako prowincja osmańska |
| Wielka Brytania | 1878–1960 | Administracja od 1878 r., aneksja w 1914 r., kolonia w 1925 r. |
| Republika Cypryjska | 1960 | Niepodległe państwo |
| Podział | 1974 | Przewrót wojskowy, wkroczenie wojsk tureckich, podział wyspy |
Pierwsi mieszkańcy i epoka brązu
Pierwsi ludzie dotarli na wyspę jako łowcy-zbieracze około 11 000–10 000 lat p.n.e. Osady rolnicze pojawiły się mniej więcej w 8500 r. p.n.e. W VI tysiącleciu p.n.e. rozwijała się kultura Khirokitia, znana z okrągłych domów.
W epoce brązu zaczęło się systematyczne wydobycie miedzi, którą szeroko handlowano. Według rządowego opracowania Republiki Cypryjskiej Grecy mykeńscy i achajscy osiedlali się na wyspie w II i I tysiącleciu p.n.e.
Starożytność: Asyria, Egipt, Persja, Rzym
Asyryjczycy zainteresowali się Cyprem pod koniec VIII w. p.n.e. Potem podbił go Egipt za Amazisa II, a w VI w. p.n.e. Persowie pod wodzą Cyrusa Wielkiego. Później wyspa należała do państwa Ptolemeuszy, aż stała się prowincją rzymską.
Z tego okresu pochodzą dobrze znane stanowiska archeologiczne. Park archeologiczny Kato Pafos z rzymskimi mozaikami figuruje na liście światowego dziedzictwa UNESCO od 1980 roku.
Bizancjum, Lusignanowie i Wenecja
Od IV w. Cypr był prowincją Cesarstwa Bizantyjskiego; w X w. wódz Niketas Chalkutzes przywrócił tu pełną władzę bizantyjską. W 1185 roku przeciw cesarzowi zbuntował się ostatni bizantyjski namiestnik, Izaak Komnen, a w 1191 roku na wyspie wylądował Ryszard Lwie Serce. W 1192 roku władzę objęli Lusignanowie i powstało Królestwo Cypru. Ich rządy zakończyły się w 1489 roku, gdy ostatnia królowa, Katarzyna Kornaro, została zmuszona do sprzedaży wyspy Wenecji.
Okres osmański
W 1571 roku Cypr stał się prowincją (ejaletem) Imperium Osmańskiego i pozostał nią do 1878 roku.
Rządy brytyjskie
W 1878 roku administrację nad wyspą przejęła Wielka Brytania, a Cypr został wydzierżawiony od Imperium Osmańskiego. W 1914 roku Wielka Brytania ogłosiła aneksję wyspy, a w 1925 roku Cypr stał się kolonią Korony. Okres kolonialny zakończył się niepodległością.
Niepodległość i rok 1974
W 1960 roku powstała niepodległa Republika Cypryjska. W 1974 roku doszło do przewrotu wojskowego przeprowadzonego przy wsparciu junty w Grecji, a wojska tureckie wkroczyły na północną część wyspy. Od tego czasu linia zawieszenia broni, zwana Zieloną Linią, dzieli dwie części wyspy, a Organizacja Narodów Zjednoczonych utrzymuje strefę buforową.
W 1983 roku na północy ogłoszono tzw. Turecką Republikę Cypru Północnego; Polska jej nie uznaje i nie utrzymuje z nią stosunków dyplomatycznych. Cypr wstąpił do Unii Europejskiej w 2004 roku. Skutki podziału dla prawa UE opisuje osobny tekst o ustroju i członkostwie.
Brytyjskie bazy suwerenne
Przy niepodległości Wielka Brytania zachowała suwerenność nad dwiema bazami: Akrotiri i Dekelia. To odrębne obszary na południu wyspy.
Jak historię widać dziś w podróży
Przesuń tabelę, aby zobaczyć wszystkie kolumny →
| Epoka | Gdzie szukać śladów |
|---|---|
| Neolit | kultura Khirokitia (okrągłe domy) |
| Rzym | park archeologiczny Kato Pafos, mozaiki |
| Brytyjczycy | bazy Akrotiri i Dekelia |
| Podział po 1974 r. | Zielona Linia i strefa buforowa |
Zasady przekraczania Zielonej Linii i wjazdu na północ opisują oficjalne komunikaty MSZ i rządu Cypru; sprawdź je przed wyjazdem.
Najczęstsze pytania (FAQ)
Cypr do kogo należy?
Do Republiki Cypryjskiej, uznawanej międzynarodowo; jej władze kontrolują południowe dwie trzecie wyspy. Północ znajduje się poza jej kontrolą, a dwa małe obszary na południu pozostają brytyjskimi bazami.
Od kiedy Cypr jest niepodległy?
Od 1960 roku, gdy po okresie brytyjskim powstała Republika Cypryjska.
Co stało się w 1974 roku?
Doszło do przewrotu wojskowego wspieranego przez juntę w Grecji, po którym wojska tureckie wkroczyły na północną część wyspy. Od tamtej pory wyspę dzieli linia zawieszenia broni.
Czy Cypr był kiedyś pod panowaniem Turcji?
W latach 1571–1878 był prowincją Imperium Osmańskiego.
Kto rządził Cyprem przed Brytyjczykami?
Kolejno m.in. Asyria, Egipt, Persja, Ptolemeusze, Rzym, Bizancjum, Lusignanowie, Wenecja i Imperium Osmańskie (do 1878 r.).
